
خاورمیانه چیست؟ نظریه و عملکرد مناطق
انتشارات دانشگاه کمبریج، ۲۰۲۵
خاورمیانه چیست؟: نظریه و عملکرد مناطق، نوشته مارک لینچ، مفهوم منطقهای را به پرسش میگیرد که مرزهای آن عموماً بدیهی فرض میشوند، اما بهندرت بهطور دقیق تعریف یا توجیه شدهاند. لینچ روند شکلگیری تصور امروزی از خاورمیانه را از خلال حکومت استعماری و سیاستهای دوران جنگ سرد دنبال میکند و نشان میدهد که این تصور چگونه هم در دیپلماسی جهانی و هم در فضای دانشگاهی امریکا جای گرفت. او نشان میدهد که تعاریف رقیب از این منطقه پیامدهای راهبردی واقعی دارند و بازتابدهنده منازعاتی هستند که همچنان بر سر هویت سیاسی آن جریان دارد. این کتاب استدلال میکند که در نظر گرفتن خاورمیانه بهعنوان یک واحد منسجم پژوهشهای علوم سیاسی را دچار سوگیری کرده است؛ به این معنا که دامنه کشورها و نمونههایی را که پژوهشگران با یکدیگر مقایسه میکنند محدود کرده و سیاستهای عمیقتر نهفته در پس برچسبهای منطقهای را پنهان ساخته است. لینچ خواستار درکی گستردهتر و انعطافپذیرتر از خاورمیانه است؛ درکی که پیوندهای فراتر از مرزهای متعارف منطقه را نیز در نظر بگیرد و در چارچوبی گستردهتر، از مطالعات منطقهایِ تطبیقی دفاع کند.

امریکا و ایران: تاریخی از ۱۷۲۰ تا امروز
انتشارات آلفرد ای. ناپف، ۲۰۲۱
امریکا و ایران، از ۱۷۲۰ تا امروز، نوشته جان قزوینیان، سه قرن روابط میان دو کشور را دنبال میکند؛ از امپراتوری ایران که آنطور توماس جفرسون و جان کوئینسی آدامز را تحت تأثیر قرار داده بود تا ایرانی که زمانی امریکا را الگویی برای حکومتداری میدانست. این تاریخنگار ایرانیتبار و تحصیلکرده آکسفورد با تکیه بر پژوهش گسترده در آرشیوهای هر دو کشور، از جمله دسترسی کمسابقه به اسناد دولتی ایران، این تاریخ را به چهار دوره تقسیم میکند: دوره نخست تحسین متقابل، دوره گسترش تماسها و ارتباطات، دوران شراکت راهبردی نزدیک، و سرانجام چندین دهه بیاعتمادی عمیق متقابل. قزوینیان نشان میدهد روابط دو کشور دقیقاً در چه مقاطعی و چگونه از مسیر خود خارج شد و توضیح میدهد که چرا دو کشوری که زمانی واقعاً برای یکدیگر احترام قائل بودند، به چنین دشمنان سرسختی تبدیل شدند و اینکه چرا این سرنوشت اجتنابناپذیر نبود.

از قهرمانان تا گروگانها: امریکا و ایران، ۱۹۸۸–۱۸۰۰
انتشارات دانشگاه کمبریج، ۲۰۲۳
از قهرمان تا گروگان: امریکا و ایران ۱۹۸۸–۱۸۰۰، نوشته فیروزه کاشانی ثابت، به بازخوانی روابط امریکا و ایران میپردازد؛ روابطی که پیش از نیمقرن اخیر خصومت، زمانی با همکاری واقعی میان دو کشور همراه بود. این کتاب که دو قرن پرتلاطم را دربرمیگیرد، میپرسد این شراکت چه زمانی و چگونه از هم گسست. کاشانی ثابت با تکیه بر منابع انگلیسیزبان و فارسیزبان، که بسیاری از آنها پیشتر مورد توجه قرار نگرفتهاند، استدلال میکند که این گسست صرفاً در نتیجه رویدادهای مهمی مثل کودتای ۱۳۳۲ یا انقلاب ۱۳۵۷ رخ نداد، بلکه بهتدریج و در پی تغییرات اجتماعی و فرهنگی، در کنار تحولات دیپلماتیک، شکل گرفت. این کتاب که عمدتاً از منظر جامعه ایران روایت میشود، مسیر دو کشور را از خلال جنگ، استعمارزدایی، و انقلاب دنبال میکند و روایتی تازه از تاریخی ارائه میدهد که به شکلگیری رقابتی انجامید که همچنان بر سیاست منطقهای امروز تأثیر میگذارد.

جنگ طولانی علیه ایران: رویدادهای تازه، پرسشهای کهنه
انتشارات اُ.آر بوکس، ۲۰۲۶
جنگ طولانی علیه ایران: رویدادهای تازهد، پرسشهای کهنه، نوشته بهروز قمری، به تقابل چندینساله میان ایالات متحده و ایران میپردازد؛ تقابلی که از محاسبات نادرست و اهداف متعارض دو طرف شکل گرفته است. قمری با تکیه بر بیست سال تحلیل سیاسی، تاریخ مداخلات امریکا در منطقه را دنبال میکند و بر تحریمهای مستمر و نگاه پایدار واشنگتن به جمهوری اسلامی بهعنوان مانعی در برابر نفوذ امریکا تمرکز دارد. او استدلال میکند که با وجود سرکوب حکومتی، جامعه ایران همچنان پویا است و جنبشهای فعال فکری، فرهنگی، و عدالتخواهانه همچنان به تغییر و شکلدهی سیاست ایران ادامه میدهند. قمری با به چالش کشیدن تصویر رایج از ایران بهعنوان دولتی یکپارچه و تمامیتخواه، خواستار رویکردی آگاهانهتر و دقیقتر از سوی امریکا نسبت به منطقه است و هشدار میدهد که نادیده گرفتن تحولات درونی ایران تنها به تداوم همان پرسشهای حلنشده منجر خواهد شد.

ترامپ و ایران: از مهار تا رویارویی
انتشارات لکسینگتون، ۲۰۱۹
ترامپ و ایران: از مهار تا رویارویی، نوشته نادر انتصار و کاوه ال. افراسیابی، بررسی میکند که روابط ایران و امریکا چگونه در دوران دولت ترامپ بهسرعت تقابلیتر شد، تا جایی که احتمال وقوع جنگ میان دو کشور به امکانب واقعی تبدیل شد. نویسندگان خروج دولت ترامپ از توافق هستهای و بازگرداندن تحریمها را در چارچوب گسستی گستردهتر از راهبرد مهاری بررسی میکنند که دولتهای پیشین امریکا دنبال میکردند؛ تغییری که تحت تأثیر کابینهای با سابقهای طولانی در خصومت با تهران شکل گرفت. آنها استدلال میکنند که این چرخش بهسوی تغییر رژیم، پیامدهای قابلتوجهی نهفقط برای ایران، بلکه برای کشورهای همسایه آن و ثبات بلندمدت در سراسر خلیج فارس داشته است. این کتاب در چارچوب علوم اجتماعی، الگوی تشدیدشونده خصومت میان واشنگتن و تهران را تحلیل میکند و خطر آن را بررسی میکند که این پویایی بهتدریج به درگیری مستقیم و جنگی تمامعیار منجر شود.

پیمانهای ابراهیم: کشورهای خلیج فارس، اسرائیل، و محدودیتهای عادیسازی روابط
انتشارات دانشگاه کلمبیا،۲۰۲۴
توافقنامههای ابراهیم: کشورهای خلیج فارس، اسرائیل و محدودیتهای عادیسازی روابط، نوشته الهام فخرو، توافقهای سال ۲۰۲۰ را بررسی میکند که به عادیسازی روابط میان اسرائیل و امارات انجامید و بحرین نیز بعدها به آن پیوست؛ نخستین توافقهای از این دست میان اسرائیل و کشورهای عربی در بیش از دو دهه. فخرو بررسی میکند که این توافقها چگونه شکل گرفتند، چرا طرفهای درگیر عادیسازی روابط را همسو با منافع خود میدیدند، و این توافقها چطور سیاست خاورمیانه و مسئله فلسطین را دگرگون کردهاند. او نشان میدهد که نگرانیهای مشترک امنیتی، منافع اقتصادی، و تحولات سیاسی منطقهای چگونه به همسوییِ راهبردیِ غیرمنتظرهای میان کشورهای خلیج فارس و اسرائیل انجامید؛ همسوییای که روابطی را که پیشتر سالها عمدتاً پنهانی بود آشکار کرد. او همچنین نقش دولت ترامپ را در میانجیگری برای دستیابی به این توافق بررسی میکند. فخرو استدلال میکند که تمرکز فزاینده واشنگتن بر گسترش عادیسازی روابط به بهای کاهش توجه به مناقشه اسرائیل و فلسطین تمام شد و شرایطی را تثبیت کرد که همچنان به بیثباتی منطقه دامن میزنند.

خاورمیانه معاصر در عصر تحول
انتشارات دانشگاه استنفورد، ۲۰۲۱
کتاب خاورمیانه معاصر در عصر تحول به ویراستاری جیمز ال. گلوین در چهار عرصه تحول خاورمیانه را واکاوی میکند: تداوم و تغییر در دولت نولیبرال، فرهنگ و اجتماع، دولتهای قدیمی و معضلات جدید، و پویاییهای جهانی و منطقهای خاورمیانهٔ جدید. بخش اول به موضوع انقلابهای عربی وریشههایش در سیاست تعدیل اقتصادی میپردازد و تداوم و تغییر این سیاست را در دولتهای نولیبرال بررسی میکند. بخش فرهنگ و اجتماع بر تحول اسلام سیاسی و اسلامگرایی در منطقه متمرکز است و بخش دولتهای قدیمی و معضلات جدید تغییرات سیاسی دولتهای عربستان، ترکیه، سوریه، عراق را در مواجهه فشار بر وهابیگری، اشغال، جنگ و پناهندگی بحث میکند. بخش آخر هم به سیاست جهانی و منطقهای درخاورمیانه میپردازد که طی آن تحول در جنگهای نیابتی منطقه واکاوی میشود، جنگهایی که در دوران جنگ سرد قدرتهای جهانی محرک آن بودند اما در دوره جدید بازیگران منطقهای آنها را براه میاندازند. گلوین در مقدمه کتاب اشغال عراق و بهارعربی را به همراه انفجار رشد جمعیتی منطقه در زمره رویدادهایی میداند که خاورمیانهٔ جدید را شکل میدهند. اما ویژگیهای نظم جدید خاورمیانه بحران مشروعیت نظامهای سیاسی آن، گسترش فرقهگرایی دولتی، رشد اسلام اخوانی دربهارعربی، افزایش مداخله در امور همسایگان، تمایل امریکا به ترک منطقه و کاهش اهمیت کشمکش اعراب و اسرائیل در سیاست منطقه است.

نکبهٔ غزه ۲۰۲۴–۲۰۲۳: پیشینه، زمینه و پیامدها
انتشارات اسپرینگر، ۲۰۲۵
کتاب نکبه غزه ۲۰۲۴–۲۰۲۳: پیشینه، زمینه و پیامدها (۲۰۲۵)، مجموعهای میانرشتهای است که جنگ غزه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را نه صرفاً بهعنوان یک درگیری نظامی، بلکه در پیوند با تاریخ منازعه اسرائیل و فلسطین، مسئله شهرکنشین، بحران هنجارهای بشردوستانه و ناکارآمدی نهادهای بینالمللی بررسی میکند. هیرویوکی سوزوکی و کیکو ساکای، ویراستاران کتاب با تأکید بر ابعاد اجتماعی و تاریخی منازعه، موضوعاتی چون بحران انسانی در غزه، وضعیت اورشلیم شرقی، فرهنگ و مقاومت فلسطینی، تغییر افکار عمومی در اسرائیل، واکنش کشورهای خلیج فارس، نقش ایران و «محور مقاومت»، واکنش مصر، اردن، لبنان و سوریه و ابعاد حقوق بینالمللی جنگ را بررسی میکنند. نویسندگان مقالات این کتاب استدلال میکنند که جنگ غزه ضعف سازوکارهای موجود برای مدیریت منازعه و صلحسازی و نیز شکاف میان هنجارهای اعلامشده نظم بینالمللی و عملکرد واقعی آن را آشکار کرده است. کتاب همچنین بر نقش فزاینده کشورهای جنوب جهانی، بازیگران غیردولتی و جنبشهای مدنی در شکلدهی به واکنشهای بینالمللی به جنگ تأکید دارد.
* معرفی کتابها در این بخش، با اندکی تغییر، از وبسایت ناشران یا فروشندگان آنها گرفته شدهاند.






نظرات بسته شده است.